အာဏာသိမ်းစစ်အုပ်စု ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲအလွန်ကာလတွင် စစ်ရေးပဋိပက္ခနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ ပိုမိုမြင့်တက်လာနိုင်သည်ဟု ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့်သူများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက သတိပေးပြောဆိုလိုက်သည်။
စစ်တပ်က နိုင်ငံရေးထွက်ပေါက်အဖြစ် အပိုင်း ၃ ပိုင်းခွဲ၍ ကျင်းပနေသည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် လူထုအား အကျပ်ကိုင် ခြိမ်းခြောက်မှုများဖြင့် ဖော်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းရွေးကောက်ပွဲအလွန်၌ စစ်ရေးပဋိပက္ခများနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ ယခုထက် ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ကြောင်း သတိပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ကချင်အမျိုးသမီးအစည်းအရုံး – ထိုင်းနိုင်ငံ (KWAT) မှ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေးအဖွဲ့ တာဝန်ခံ ဆန်ထွယ်က “ကျမတို့မြင်တာကတော့ ဒါကတော့ သူတို့အနေနဲ့ သူတို့နဲ့ မိတ်ဖက်တဲ့ နိုင်ငံတကာတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံ သူတို့ရဲ့ ဒီစီးပွားရေး လမ်းကြောင်းတွေ ဖွင့်ယူပြီးမှ တိုင်းရင်းသားဒေသတွေမှာ စစ်ပဋိပက္ခ ပိုပြီးမှ ဖွင့်ဖို့အတွက်ကို သူတို့ပိုက်ဆံတွေရှာသွားနိုင်တဲ့ အခြေအနေလည်း ရှိလာနိုင်တယ် ဒါကြောင့်မို့လို့ ဒီ Election အလွန်ပေါ့နော်။ ရွေးကောက်ပွဲ အလွန်ကတော့ ပဋိပက္ခတွေနဲ့ သတ်ဖြတ်မှုတွေ ပိုများနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ဟာမျိုးကိုလည်း ကျမတို့ တွေ့ရတယ်ပေါ့နော်” ဟု ပြောသည်။
စစ်ကော်မရှင်သည် ၎င်းတို့၏ ရွေးကောက်ပွဲ ပထမပိုင်းကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယပိုင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်တွင်လည်းကောင်း ကျင်းပခဲ့ပြီးဖြစ်ကာ ကျန်ရှိနေသည့် တတိယပိုင်းကို ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်တွင် ဆက်လက်ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။
ရွေးကောက်ပွဲပြင်ဆင်သည့် ကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် စစ်ကော်မရှင်သည် ဥပဒေအမျိုးမျိုးထုတ်ပြန်ကာ လူထုအား ဖမ်းဆီးထောင်ချခြင်း၊ မဲမထည့်ပါက တက္ကသိုလ်တက်ခွင့်မပြုခြင်းနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များ နေရပ်မပြန်ပါက နေအိမ်များကို မီးရှို့မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ကျေးရွာများအတွင်း စစ်ကြောင်းထိုး ဝင်ရောက်ကာ နေအိမ်များကို မီးရှို့ခြင်း၊ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် အရပ်သားများကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းနှင့် ခရီးသွားလာခွင့် ကန့်သတ်ခြင်း စသည့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို အရှိန်မြှင့်ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟု လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူများက ထောက်ပြသည်။
သျှမ်းသံတော်ဆင့်သတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ် စိုင်းမိဏ်းကလည်း “စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ကလည်း ဆက်ဖြစ်လာနိုင်ဖွယ်ရှိတယ်။ ဘာလို့လည်းဆိုတော့ ခုနတုန်းကပြောသလို စစ်ရှိန်က ကျနော်တို့တိုင်းပြည်မှာ လျော့မသွားဘူး။ တိုက်ပွဲရပ်တယ်ဆိုတာကလည်း ယာယီရပ်ထားတဲ့ပုံစံပဲဖြစ်နေတဲ့ အနေအထားပေါ့နော်” ဟု ပြောသည်။
စစ်ကော်မရှင်က ၎င်းတို့စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) အနိုင်ရရှိရေးမှ တစ်ဆင့် နိုင်ငံရေးထွက်ပေါက်ရှာနေသော်လည်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများကမူ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို လက်ခံမည်မဟုတ်ဘဲ တိုက်ပွဲများကို ပိုမိုအရှိန်မြှင့်သွားရန် ပြင်ဆင်နေကြသည်။
ကရင်နီပြည် အင်အားစုကိုယ်စားလှယ် ခွန်းသောမတ်စ်က “ရွေးကောက်ပွဲပြီးသွားရင်လည်း ကျနော်ထင်တယ်။ စစ်ရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ လျှော့ကျသွားမယ့် အခြေအနေမျိုးမရှိဘူး။ ရွေးကောက်ပွဲပြီးသွားရင်တောင်မှ ကျနော်တို့ တော်လှန်ရေးဖက်ကတော့ ဒီထက်ပိုအားကောင်းတဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေ ပြင်ဆင်မှုတွေရှိတယ်။ အဲတော့ ဒီထက်ပိုပြင်းတဲ့ တိုက်ပွဲမျိုးတွေ ဒီထက်ပိုကျယ်ပြန့်မဲ့ တိုက်ပွဲမျိုးတွေ ဆက်ပြီးတော့သွားမဲ့ အခင်းအကျင်းမျိုးပဲ ရှိပါတယ်ပေါ့” ဟု ပြောသည်။
စစ်ရေးအရ အရှိန်မြှင့်တင်မှုများနှင့်အတူ စစ်အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ပြတ်ရေးအတွက် အမျိုးသမီးအဖွဲ့အစည်းများ အပါအဝင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား နိုင်ငံရေးအရ ဗျူဟာမြောက် စုစည်းမှုများကလည်း ပိုမိုအားကောင်းလာနေသည်။
မြန်မာ့အမျိုးသမီးသမဂ္ဂ (BWU) မှ မတင်တင်ညို က “ ဒီတစ်ခေါက် နွေဦးတော်လှန်ရေးက မဖြစ်မနေ ဒီအာဏာရှင်ကို အဆုံးသတ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ခံယူချက်က အခုထိ ခိုင်ခိုင်မာမာရှိနေဆဲပဲ။ ရွေးကောက်ပွဲက ဘယ်လိုရလဒ်ပဲ ရရှိလာရရှိလာ ကျမတို့ကတော့ ပြည်သူလူထုတွေအားလုံးရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ရှေးရှုတဲ့အနေနဲ့ကတော့ စစ်အာဏာရှင်စနစ်နဲ့ အာဏာရှင် မှန်သမျှ ပြုတ်ကျဖို့အတွက်တော့ ဆက်ပြီးတော့ တွန်းလှန်သွားရမယ်။ ဒီအချိန်မှာ ဗျူဟာမြောက် တွန်းလှန်မှုမျိုးတွေ ဖြစ်ဖို့လိုတယ်။ ဗျူဟာမြောက် စုစည်းမှုမျိုးတွေ ဖြစ်ဖို့လိုတယ်” ဟု ပြောသည်။
လက်ရှိတွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေဖြင့် စစ်ကော်မရှင်၏ အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုရန်နှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများကိုသာ အမြန်ဆုံး အသိအမှတ်ပြု ကူညီပေးကြရန် တောင်းဆိုထားကြသည်။
NMG