“ကျနော့်အနေနဲ့ကတော့ တော်လှန်ရေး မြန်မြန်ပြီးဆုံးချင်တယ်။ ပြီးဆုံးချင်တယ်ဆိုတာက 
ပြည်သူလူထုထိခိုက်မှု ပိုများလာတယ်။ မဆိုင်တဲ့ပစ်မှတ်တွေ စစ်ရေးပစ်မှတ်တွေ ပိုများလာတယ်။ ဒါတွေမရှိဖို့ဆိုရင် စိတ်ထင်ရာဆိုင်းရိုင်းနေတဲ့ စစ်ဘီလူးတွေကို ကျနော်တို့ပူးပေါင်းဆုံးမမှရမယ်။ ဒါကြောင့် တော်လှန်ရေးထဲ များများဝင်ကြပါ။ တော်လှန်ရေးနဲ့ များများလက်တွဲကြပါလို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်” ဘက်ပြောင်းခိုလှုံလာသူ ဗိုလ်ကြီးမျိုးဆွေဦး (ခ) စောမိုးဇက်

KNU​ တပ်မဟာ (၄) သို့​ ဘက်ပြောင်းခိုလှုံလာသူ သုခစခန်းမှူး ဗိုလ်ကြီး​ မျိုးဆွေဦး ​(ခ) စောမိုးဇက်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း။

ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်-KNLA​ ပူးပေါင်းတပ်က​ ပြီးခဲ့သည့်​ဇူလိုင်လ ​(၇) ရက်နေ့တွင်​ ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်​ တပ်မဟာ (၄) နယ်မြေ​ ထီးခီးဒေသရှိ စစ်ကောင်စီ​တပ်၏ ခလရ-၂၈၂​လက်အောက်ခံ သုခစခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ စခန်းတာဝန်ခံဖြစ်သူ စခန်းမှူး ဗိုလ်ကြီးမျိုးဆွေဦး (ခ) စောမိုးဇက်မှာ သုခစခန်းမကျခင် ဇူလိုင်လ(၁) ရက်နေ့ကတည်းက​ KNU​ တပ်မဟာ (၄) ထံ​ ဘက်ပြောင်းခိုလှုံလာပြီး ၎င်းအား KNU​ က​ ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုခဲ့သည်။

ဗိုလ်ကြီးစောမိုးဇက်နှင့်တွေ့ဆုံ၍ ဘက်ပြောင်းခိုလှုံမှုအကြောင်းအရင်းအပါအဝင် စစ်တပ်ထဲရှိစဥ်က တွေ့ကြုံခဲ့ရသည့် အတွေ့အကြုံများနှင့်​ စစ်ကောင်စီတပ်​အပေါ်​ အမြင်သဘောထားတို့ကို ကေအိုင်စီ​က​ မေးမြန်းထားပါသည်။

မေး။ ။ ပထမဦးဆုံး​ နာမည်ရယ်၊ တပ်ထဲမှာတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ သက်တမ်း၊ ရာထူးတာဝန်ကို မိတ်ဆက်ပေးပါဦး။

ဖြေ။ ။ ကျနော်ကတော့ ပြန်တန်းဝင်အမှတ်​ ကျည်း- ၅၇၉၂၈၊ ဗိုလ်ကြီးမျိုးဆွေဦးလို့ခေါ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ရွာမှာတော့ မျိုးဆွေဦး ခေါ်​ ​ကရင်လို စောမိုးဇက်ပေါ့။ တပ်ထဲမှာတော့ မျိုးဆွေဦး လို့ပဲသိပါတယ်။ တာဝန်ထမ်းဆောင်တဲ့ခုနှစ်ကတော့၂၀၀၀ ခုနှစ်​ ၁၀​လပိုင်း ၂၈​ရက်နေ့ကနေ အခုနောက်ဆုံးကျနော်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ ၁​ရက်၇ လ​ သုခစခန်းအထိဆိုရင်​ ၂၅​ နှစ်ဝန်းကျင်လောက်ရှိပါတယ်။

မေး။ ။ အရင်က​ ဘယ်တပ်ရင်း၊ တပ်ဖွဲ့တွေမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ဖြစ်လဲ၊ နောက်ပိုင်းမှာ​ရော​ ဘာတွေဆင့်ကဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သေးလဲ။

ဖြေ။ ။ ကျနော်​ ခလရ-၁၃၅​ ဖားဆောင်းပေါ့ ပြီးခဲ့တဲ့​လက ကျသွားတဲ့ တပ်ရင်းတွေပေါ့။ ၁၃၄၊ ၁၃၅​ ဖားဆောင်းမှာ​ တပ်သားအဆင့်ကနေ တပ်ကြပ်ကြီးစာရေးအဖြစ် ၃​ နှစ်​၊ ပြီးတော့​ စစ်ဗျူဟာအခြေချဘောလခဲမှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ ၇​နှစ်​။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာ​ သင်တန်းသွားရောက်ဖြေဆိုခဲ့တာ အောင်မြင်ပြီးတော့​ ၂၀၁၀ မှာ ဒု​တိယဗိုလ်အဖြစ်နဲ့ ခမရ-၂၂​ အောက်​ မုဒုံ၊ ကမာဝက်ပေါ့ အဲဒီမှာ ၆​ နှစ်​ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကနေ ဖယ်ခုံ ခမရ-​၃၃၆​ မှာ​၂၀၁၇ ကနေ​၂၀၂၂ အထိ​တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဖယ်ခုံကနေ ကျနော်ဒီဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် အမှတ်​၂၈၂ ခြေလျင်တပ်ရင်းကိုတော့ ကျနော်​ ၂၀၂၃​ ၁​ လပိုင်းမှာရောက်ရှိခဲ့ပါတယ်။ လမ်းခရီးလုံခြုံမှု၊ အဲဒီတုန်းက ကျနော်တို့လားရှိုးမှာ တိုက်ပွဲဖြစ်တော့ ချက်ချင်း ဒီဘက်မပြောင်းနိုင်ဘူး။ ဒီတပ်ကတော့ နောက်ဆုံးပေါ့။

မေး။ ။ တော်လှန်ရေးတပ်တွေဘက်ကို အခု​ ဘက်ပြောင်းခိုလှုံလာတဲ့အကြောင်းအရင်းကို ပြောပေးပါ။

ဖြေ။ ။ အဓိကတော့ ရပ်တည်မှုပေါ့။ ရပ်တည်မှုဆိုတာ အခုရပ်တည်နေတဲ့ကျနော့်ရဲ့အဖွဲ့အစည်းပေါ့၊ ကျနော်​၂၅​နှစ်တာလုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်လာတဲ့အဖွဲ့အစည်းက နည်းလမ်းမှန်လား။ ပြည်သူလူထုကြိုက်နှစ်သက်လား။ ဒီလိုပြောမယ်ဆိုရင်လည်း ဘာလို့​ ကျနော်က​၂၀၂၁​ ခုနှစ်ကတည်းက​ နည်းလမ်း​မမှန်တာသိရဲ့သားနဲ့မဝင်ခဲ့လဲလို့ မေးစရာရှိတယ်။ ကျနော့်မှာလည်း ချက်ချင်းဝင်ဖို့မလွယ်တာ အခက်အခဲလေးတွေရှိတယ်။ တချို့နေရာတွေမှာလည်း သွားလို့မလွယ်တာတွေ။ ဒီလိုပဲ​ တပ်ထဲမှာလည်း ကျနော့်လိုပဲသွားချင်တဲ့သူတွေ အများကြီးပါ။ ​မနေချင်ကြဘူး။ သူတို့အတွက်ပဲကြည့်ပြီး ရေးဆွဲခဲ့တဲ့စည်းမျဥ်း၊ သူတို့အတွက်ပဲ ကွပ်ကဲခဲ့တာ။ ပြည်သူ့အပေါ်ငဲ့ညှာမှုမရှိဘူး။ ကိုယ့်စစ်သားအချင်းချင်းတောင်မှ အဆင့်အတန်းခွဲခြားပြီးနေတာ။ ရပိုင်ခွင့်​ လူ့အခွင့်အရေးဘာမှမရှိဘူး။ အခု​ သုခစခန်းမှာဆိုရင် စစ်သည်တွေကိုကျနော်ခေါ်ပါသေးတယ်။ သူတို့က​ စိတ်ဝင်စားမှုမရှိဘူး။ သူတို့စစ်သက်ကြီးနေပြီး၊ သူတို့ ဂရက်ကျူတီရဖို့မျှော်ကိုးနေသေးတယ်။ အလွန်ဆုံးရမှ သိန်း၁၅၀​ပေါ့ဗျာ။ ပင်စင်ဆိုလည်း အနည်းဆုံး​၂သိန်းကျော်ပဲရမှာ၊ ဒါကိုသူတို့မစွန့်လွှတ်နိုင်ဘူး။ အသက်ကြည့်ရင်လည်း ၅၇ နှစ်လောက်ရှိပြီပေါ့ သူတို့အသက်ကြီးနေပြီ။ ကျနော်ခေါ်တယ် ဒီရောက်ရင်ပြည်သူကစောင့်ရှောက်ထားမှာ။ လူသားချင်းစာနာတဲ့အနေနဲ့ တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်တွေက စောင့်ရှောက်ထားမှာ၊ မသတ်ဘူး။ အဲ့လိုခေါ်လည်းမလိုက်တာကို ကျနော်လည်းမတက်နိုင်တော့​ ထားခဲ့တယ်။ အဲဒီစခန်းမှာ​ ကျနော်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ဒီက​ KNLA​ တပ်ရင်း​၁၀​ တပ်ရင်းမှူးနဲ့နဂိုကတည်းက ခင်တယ်။ ခင်တော့ စခန်းကတိုက်တော့မယ်။ ကျနော့်ကိုထွက်လိုက်တော့ပေါ့။ ဒီစခန်းမှာနေရင်တော့ အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရမယ်​ သူပြောတာရှိတယ်။ ကျနော့်ရဲ့ပင်ကိုယ်စိတ်အရလည်း အဲ့ဒီမှာတာဝန်ထမ်းဆောင် လေလေ ပြည်သူမုန်းတာပဲခံရမယ်။ မေတ္တာပို့တာခံရမယ်။ ဒီဘက်ပြောင်းခိုလှုံတာကလည်း ပြည်သူလူထုအတွက် အကောင်းဆုံး၊ ပြည်သူကယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့သူ ဖြစ်ချင်တယ်။ လမ်းသွားရင်တောင်သူတို့လှည့်မကြည့်ချင်တဲ့ဘဝမျိုးက လွတ်မြောက်ချင်တယ်။ အဓိကတော့ ဒါပါပဲ။

မေး။ ။ အာဏာသိမ်း​ ၄​ နှစ်ကျော်​မှ​ ဘက်ပြောင်းလာရတဲ့အပေါ် ဗိုလ်ကြီးတွေ့ကြုံခဲ့ရတဲ့ အခက်အခဲတွေကို ပြောနိုင်သလောက် ပြောပေးပါလား။

ဖြေ။ ။ ၂၀၂၁​ မှာ​ ကျနော်က​ ကချင်နဲ့ရှမ်းမြောက်ဘက်မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေရတယ်။ ဒီဘက်ကိုပြန်ပြောင်းတာက ၂၀၂၃​လောက်မှ​ ပြန်ရောက်တယ်။ ရှမ်းမြောက်ဘက်ရောက်တဲ့အချိန်မှာ ကျနော်တို့​ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေရှိပါတယ်​။ TNLA တို့​ SSPP/SSA တို့လည်းရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့​ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောရရင် ကိုယ့်လူမျိုးဆီပဲ​ ကိုယ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ချင်တယ်။ ကိုယ့် KNU​ ထဲပဲ​ ကိုယ်ပြန်ချင်တာလည်း ပါတာပေါ့။ အခု​ ဒီကို ၂၀၂၃​ လောက်ရောက်ပေမယ့် နောက်တန်းတာဝန်ထမ်းဆောင်နေရတဲ့အချိန်မှာ ထွက်ဖို့က တအားလွယ်ကူတယ်။ လွယ်တယ်ဆိုပေမယ့် တတ်နိုင်တဲ့ဘက်ကနေ ဒီဘက်ကိုမရောက်သေးပေမယ့် ဒီဘက်ကအဖွဲ့အစည်းတွေကို ကျနော်ကူညီခဲ့တာ အများကြီးရှိပါတယ်။ လူကတော့ အခုမှရောက်ခဲ့တာပေါ့။

မေး။ ။ ကိုယ်ရပ်တည်ခဲ့တဲ့အဖွဲ့က ရပ်တည်ချက်မမှန်ဘူးလို့ ပြောသွားတာလည်းရှိတော့ ဘယ်တုန်းကတည်းကစပြီး ​ရပ်တည်ချက်မမှန်ဘူးဆိုတာ​ သိခဲ့လဲ။ စစ်တပ်ရဲ့လက်ရှိလုပ်ရပ်တွေအပေါ်မှာရော ဗိုလ်ကြီးအနေနဲ့ ဘယ်လိုရှုမြင်လဲ။ ပြောပြပေးပါဦး။

ဖြေ။ ။ အာဏာသိမ်း​တဲ့​၂၀၂၁​ မှာတော့​ ကျနော့်စိတ်ထဲ စပြီးပြောင်းလဲမှုမဖြစ်သေးဘူး။ ဒါအမှန်အတိုင်းပြောတာနော်။ သူတို့မှန်လား တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ပဲမှားနေလို့လား။ ကျနော်တို့ကို​ ရိုက်သွင်းထားတာတွေရှိိတယ်။ အားလုံးကိုပုံစံလောင်းထားတာတွေ ရှိတယ်​ ခေါက်ရိုးကျိုးနေတာပေါ့နော်။ ဒီဘက်ကို ရောက်ပြီးနောက်မှာ တော်လှန်ရေးအင်အားကောင်းလာတယ်။ စစ်ကောင်စီ​ဘက်က​တပ်သားတွေကြည့်ရင်လည်း လုပ်ချင်ကိုင်ချင်စိတ်မရှိဘူး။ ပြည်သူကိုကြည့်တော့လည်း ကိုယ်စားစရာမရှိရင်တောင်နေ တော်လှန်ရေးအတွက် တက်စွမ်းသရွေ့ကူတာတွေကို တွေ့လာတယ်။ ကိုယ့်ဘဝနဲ့ကိုယ်ပြန်ကြည့်တော့လည်း ငါ​ဒီထဲမှာ ၂၅​ နှစ်လောက်နေလာတဲ့အချိန်မှာ ဘာဖြစ်နေပြီလဲ။ ငါတို့အဖွဲ့ကိုရော ပြည်သူကအမြင်ကြည်လား။ အရှေ့မှာတော့ ဟုတ်ကဲ့​ဗိုလ်ကြီး​ဘာညာ ပြောကြမှာပေါ့၊ ရင်ထဲမှာတော့ ပါမှာမဟုတ်ဘူး။ ကျနော်တို့​တော်လှန်ရေးရဲဘော်တွေဆီကို သွားတဲ့အချိန်မှာ အချိန်မရွေး ပျူငှာတယ်။ အချိန်မရွေး ဖော်ဖော်ရွေရွေရှိတယ်ဆိုတာ ကျနော်ဒီဘက်ကိုပြောင်းပြီး ၂၀၂၃​ လောက်မှာ​ ပိုသိလာတာ။

မေး။ ။ ဗိုလ်ကြီးအနေနဲ့မြင်ချင်တဲ့ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ရပ်တည်ချက်နဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်က ဘယ်လိုမျိုးဖြစ်မလဲ။

ဖြေ။ ။ မြန်မာစစ်တပ်ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံနဲ့ရပ်တည်ပြီးတော့ တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံရဲ့အကျိုးကို ဆောင်ရွက်​နေ​ စောင့်ရှောက်နေတဲ့ တပ်မတော်ဖြစ်ရမယ်။ သူများနိုင်ငံတွေကြည့်လိုက်ရင် နယ်စပ်မှာစစ်သားရှိတယ် နိုင်ငံတော်အလံရှိတယ်။ ကျနော်တို့နိုင်ငံမှာကြည့်ရင် EAO အလံတွေရှိတယ်၊ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အလံတွေရှိတယ်။ ဒါသည် နှစ်​၆၀ ကျော်​ နှစ်​၇၀ ကျော်လောက်ရှိနေပြီ။ နိုင်ငံမတိုးတက်တာကိုသူတို့ပြောလိုက်မယ်ဆိုရင် ဒီအဖွဲ့အစည်းတွေရှိလို့။ ထိုးချကြတာပေါ့။ ဒီအဖွဲ့တွေကလည်း အလဟသ အားအားယားယား အသက်အသေခံပြီး လစာနဲ့ရပ်တည်နေတာမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်လုပ် ကိုယ်ဟာကိုယ်စားပြီး တော်လှန်နေတာ။ ဒါက​လုံးဝခိုင်မြဲတဲ့ သံဓိဌာန်စိတ်ဓာတ်ဖြစ်တယ်။ ကျနော်တို့ဖြစ်သင့်တာက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့စစ်တပ်ဖြစ်မယ်ဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံကတိုင်းရင်းသားအားလုံးနဲ့ သဟဇာတဖြစ်ပြီး သူတို့ကြိုက်နှစ်သက်တဲ့တပ်မတော်ဖြစ်ရမယ် သူတို့ထောက်ခံရမယ် အဲဒီလိုသွားသင့်တာပေါ့။ ကျနော်တို့ကြုံတွေ့နေရတာပဲ တပ်သားသစ်တွေစုရတာ။ ရာထူးမတိုးခင်ဘယ်နှယောက် ရာထူးတိုးပြီးဘယ်နှယောက် အဲ့လိုစုနေရတယ်။ စုတဲ့သူတွေကလည်း ဝင်ချင်တဲ့သူမှမဟုတ်တာ။ ပိုက်ဆံပေးပြီး ဝယ်တာတွေရှိတယ်။ လမ်းဘေးမှာ သူခိုးဂျပိုး ရူးနေတဲ့သူတောင်ပါတယ်။ အဲ့လိုမျိုးဟာနဲ့အဖွဲ့အစည်းထားမယ်ဆိုရင် ဒီတပ်မတော်က ဘယ်လိုလုပ်​ Image​ ကောင်းမှာလဲ။ ဒီတပ်မတော်က ဓားပြတိုက်လာတယ်၊ သူခိုးခိုးလာတယ်၊ ဟိုအိမ်တက်တယ် သူများသားသမီးကို စော်ကားတာတွေဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီတော့​ဘယ်သူမှလက်ခံမှာ မဟုတ်ဘူး။

မေး။ ။ စစ်ကောင်စီတပ်သား​တွေက​ ခုနောက်ပိုင်းမှာ စစ်တိုက်တာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ ပြည်သူတွေကို​ ဦးတည်တိုက်ခိုက်မှုတွေလုပ်လာတော့ ဗိုလ်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်တဲ့ကာလမှာရော ရဲဘော်ရဲဘက်တွေက ဒီလိုလုပ်တာတွေ မြင်တွေ့ခဲ့ရလား​။ ဘယ်လိုရှိခဲ့လဲ။

ဖြေ။ ။ ကျနော်​တပ်ခွဲမှူးအနေနဲ့​ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရတုန်းကတော့ ဒါမျိုးတွေမရှိဘူး။ ဒီဘက်နည်းနည်း ပွင့်လင်းမြင်သာတဲ့ဘက်ကပြောရင် ကျနော်​ဒုတိယဗိုလ်အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ ၂၀၉ ကမာဝက်မှာလည်း တပ်ရင်းမှူးကဖြောင့်မတ်တယ်။ အဲ့လို​ ဖြောင့်မတ်တဲ့သူတွေကတော့ ပြုတ်တာများတာပေါ့။ အဲဒီခေတ်မှာ ၂၀၁၄ ကျနော်​ ဗိုလ်ကြီးဖြစ်တဲ့အထိ​ တာဝန်ထမ်းဆောင်တဲ့အချိန် မာနယ်ပလော၊ မဲသဝေါ၊ နော်တယာသွားတယ်။ အဲ့လိုသွားတဲ့အချိန် အဲဒါမျိုးတွေမရှိကြဘူး။ အဲ့ခေတ်က လူကြီးတွေ​က​ သမာသမတ်ကျတယ်။ မကြိုက်ဘူး။ ကျနော့်ကိုပေးလာတဲ့တပ်စုကိုဆိုရင်လည်း ကျနော်က စားစရာရှိရင်ခူးစား ပြီးရင်သူများပန်းကန်ခွက်တွေ စနစ်တကျပြန်ထား၊ ယူမသွားနဲ့။ ဒီလိုနေခဲ့တယ်။ ကျနော်ကိုယ်တိုင်လည်း ဒီနေ့ဒီအချိန်ထိ သူများပစ္စည်းမယူခဲ့ဘူး။

နောက်တော့​ ၂၀၁၆ ကနေ​ ၂၀၂၂ အထိ​ ရှမ်းတောင်ပေါ့၊ ဖယ်ခုံဘက်ပြောင်းတဲ့အချိန် တိုက်ပွဲတွေစဖြစ်တယ်။ မိုးဗြဲမှာတိုက်ပွဲဖြစ်တော့လည်း ကျနော်ပါတယ်။ ကျနော်ကတော့ ချက်ကျောင်းဘက်မှာတာဝန်ထမ်းဆောင်ရပြီး ဟိုဘက်သံလမ်းဘက်မှာလည်း တခြားဗိုလ်မှူးတစ်ယောက်က​ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရတယ်။ နှစ်ဖက်ခွဲတဲ့အချိန်မှာ ကျနော့်ဘက်က မလာဘူး။ ရန်သူကသူ့ဘာသာလှည့်စားသွားလားမသိဘူး။ ဖြစ်တော့​ဟိုဘက်မှာသွားဖြစ်တယ်။ ကျနော်က​ တိုက်ပွဲနဲ့ဝေးနေတာ အဲဒီအချိန်မှာ အကျအဆုံးလည်းရှိတယ်။ ကျနော်တို့တပ်စုနေရာလောက်ပဲ ကျန်တော့ စစ်ကူတွေလာကြတယ်။ ၆၆ ပေါ့​ သူတို့လာပြီဆိုတာနဲ့ သူတို့က​ကားတွေလည်းပါတယ်။ စီးပွားဖြစ်ပေါ့ ဆိုင်ကယ်တွေကို ကားတွေဖင်ထိုး အစီးလိုက်တင်၊ မဟုတ်ဘူးငြင်းလို့မရဘူးနော် ငြင်းရင်လိမ်တာပဲ။ သူများဟာအကုန်ယူတာပေါ့။ ကျနော့်အသိမိတ်ဆွေရဲ့ပစ္စည်းတွေပါ ပါတယ်​ ​ယူတာ။ ဒီဘက်ပိုင်းရောက်တော့ ကုန်ပြီလေ ယူစရာမရှိတော့ဘူး။ ခိုးတာများတော့​ကုန်ပြီ။

ပြီးတော့​ ကျနော်တို့နှစ်ခုရှိတယ်ဗျ၊ နိုင်ငံစစ်မက်ဖြစ်ပွားနေတဲ့အချိန်မှာ ယူကြတာ တစ်မျိုး။ ကျနော်တို့လတ်တလောသုံးဖို့အတွက် အားလုံးပစ်ကြခတ်ကြ​ ပျက်စီးနေတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ်သုံးလို့ရတာလေးတွေ ယူလို့ရတယ်။ ဒါက​ကျနော်ပြောတာပါ။ သူ့စည်းမျဥ်းထဲမှာတော့ မပါပါဘူး။ ပြီးရင်​ဟိုဘက်အဖွဲ့ဖြစ်ဖြစ် ဒီဘက်အဖွဲ့ဖြစ်ဖြစ် သုံးကြတယ်။ နယ်မြေရှင်းပြီဆိုတာနဲ့ လူပြေးတယ်၊ ပြေးတာနဲ့အကုန်ယူတာပဲ။ ဒါကတော့​သူခိုးအကြီးစားလို့ပြောရမလား၊ ဓားပြတိုက်တယ်ပြောရမလား အဲ့ပုံစံသက်ရောက်တာပေါ့။ အဲဒါတော့​ ရှိပါတယ်။

မေး။ ။ အဲ့လိုပုံစံတွေက တပ်ကခွင့်ပြုပေးထားတာလား၊ ဒါမှမဟုတ်​ဘယ်လိုလဲ။

ဖြေ။ ။ နာမည်ထွက်နေတဲ့ရွာပေါ့ ဒီနားမှာတိုက်ပွဲခဏခဏဖြစ်တယ်။ ဒီနားရောက်ရင် မိုင်းဆွဲခံထိတယ် ရဲဘော်ကျတယ်ဆိုတဲ့ရွာမျိုးပေါ့။ အဲ့လိုနေရာရောက်ရင် အထက်ဆိုတာက မြေပြင်​အမိန့်ပေးတဲ့သူပဲပြောရမှာပေါ့။ အထက်ကလူကြီးဆိုတာလည်း အဆင့်ဆင့်လိမ်နေတာ သိချင်မှလည်းသိမှာကိုး။ ဆိုတော့​ မြေပြင်အမိန့်ပေးတဲ့သူက ဟေ့ကောင် မင်းအဲ့ရွာရောက်တာနဲ့ မညှာနဲ့၊ ဒီရွာမှာခဏခဏဖြစ်နေတယ် ဒီရွာမရှိမှအေးမယ်ဆိုပြီးပြောတော့ သေနတ်သံတချက်ဖောက်ပြီီး ရွာထဲရှိတာအကုန်ဖျက်ဆီး၊ ရှိတာအကုန်ယူ ဒီလိုမျိုးကတော့ရှိတယ်ဗျ။

မေး။ ။ ဗိုလ်ကြီးက ကရင်နီဘက်မှာလည်း​ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တာရှိတော့ ပြီးခဲ့တဲ့​၄နှစ်တာမှာ WLP​ လို့ခေါ်တဲ့အမျိုးသမီးအဖွဲ့ရဲ့စာရင်းအရ အမျိုးသမီးအကြမ်းဖက်ခံရမှုက ကရင်နီမှာအများဆုံး စစ်တပ်ကျုးလွန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဗိုလ်ကြီးအနေနဲ့ ဒါတွေမြင်ခဲ့ဖူးပါသလား။ ဒေသခံတိုင်းရင်းသူတွေကို ဗျူဟာအရ အမိန့်ပေးခိုင်းစေတာတွေ လုပ်တာမျိုး တွေ့ရှိခဲ့ရလား။

ဖြေ။ ။ မရှိဘူးဗျ။​ ကိုယ့်သားသမီး ကိုယ့်ညီမဆို ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။ မရှိဘူးဆိုတာကလည်း ကျနော်သွားတဲ့အတိုင်းအတာ ကျနော်နေခဲ့တဲ့ဂွင်မှာတော့ မရှိခဲ့ဘူး။ မရှိဘူးဆိုပေမယ့် ကချင်ဘက်ကရွာတစ်ရွာမှာ ကျနော်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတော့ ရဲဘော်နှစ်ယောက်က အသက် ​၆၂ နှစ်အရွယ် အဖွားကြီးတစ်ယောက်ကို ဆေးသွားဝယ်ရင်း​ မုဒိန်းမှုဖြစ်တာ ရှိခဲ့ဖူးတယ်။ ဒါက​၂၀၂၂ က​ဖြစ်မယ်။​ ဒီကောင်တွေလည်း အနှစ်​ ၂၀​ ဆီ ထောင်ကျသွားတယ်။ အဲ့တစ်ခါတော့ တပ်ရင်းမှူးစစ်ကြောင်း က ရဲဘော်နှစ်ယောက် အဲ့လိုလုပ်တာ ကြုံဖူးတယ်။ ကျန်တဲ့​ တပ်မတွေ စကခတွေထဲဝင်လည်း ကြားပါတယ်။ ပြည်သူပြောတာတွေကြားပါတယ်။ မယ်သီလရှင်ကို စာလိုက်ပေးတာတို့ အဲ့လိုမျိုးတွေလည်းကြားဖူးပါတယ်။ မျက်မြင်တော့မတွေ့ဖူးပါဘူး။

မေး။ ။ အခုတော်လှန်ရေးဘက်ကို ဘက်ပြောင်းလာပြီးဆိုတော့ ဗိုလ်ကြီးအနေနဲ့ မိသားစုအတွက် စိုးရိမ်ချက်ဘယ်လိုရှိလဲ။

ဖြေ။ ။ စိုးရိမ်ချက်ကတော့ မရှိဘူး။ ကျနော်က​ ၂၀၀၅ ခုနှစ်လောက်ကအိမ်ထောင်ကျဖူးတယ်။ ၂၀၀၇ မှာအိမ်ထောင်ကွဲတယ် တစ်ယောက်တည်းပဲ ကြိုက်တာလုပ်။

မေး။ ။ အခုဘက်ပြောင်းထားပြီးဆိုတော့ ဗိုလ်ကြီးအနေနဲ့ ဘာဆက်လုပ်ဖို့ရည်ရွယ်ထားလဲ။

ဖြေ။ ။ ရှိပါတယ်။ ကျနော်လက်ရှိ ကိုယ့်လူမျိုးထဲမှာပြန်လည်တာဝန်ထမ်းဆောင်မှာပါ။ နိုင်ငံတည်ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်လည်း တဖက်တလမ်းက တိိုးတက်ရေးကို ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းနဲ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမှာပါ။ သီးခြား​ ဟိုသွားအလုပ်လုပ်မှာတို့ ပြန်ပြီးတော့ NUG​ မှာတာဝန်ထမ်းဆောင်မှာတို့ ရည်ရွယ်ချက်မရှိပါဘူး။ ကျနော့်မှာအိမ်မရှိဘူးလေ။ ဒါကျနော်အိမ်ဖြစ်သွားပြီပေါ့ ဒီအမျိုးထဲမှာပဲပြန်နေတဲ့သဘောပေါ့။

မေး။ ။ ဗိုလ်ကြီးကိုယ်တိုင်လည်း ကရင်လူမျိုးဖြစ်တော့ တပ်ထဲမှာ တိုင်းရင်းသားတွေကို နေရာမပေးတဲ့ပုံစံ ရာထူးအမြင့်မပေးတဲ့အခြေအနေကြုံခဲ့ဖူးလား။

ဖြေ။ ။ နှစ်ခုရှိတယ် ကျနော်တို့တိုင်းရင်းသားတွေက အလုပ်လုပ်တယ်။ အောက်ကျနောက်ကျခံတယ်။ အလုပ်လုပ်ပြီးပင်ပန်းဖို့အတွက်ဆို နေရာပေးတယ်။ နောက်တစ်ခုက အခွင့်အရေးနဲ့နေရာကျရင် နည်းနည်းမေ့နေတာလားတော့မသိဘူး။​ နာမည်ကတိုင်းရင်းသားနာမည်ဆိုတော့ ခေါ်ရခက်လို့ထင်ပါတယ်။

မေး။ ။ ဗိုလ်ကြီးနဲ့သိကျွမ်းခဲ့တဲ့ ရဲဘော်ရဲဘက်တွေကိုရော ဘက်ပြောင်းဖို့ ဘယ်လိုပြောချင်လဲ။

ဖြေ။ ။ ကျနော့်အနေနဲ့ သူတို့ကိုမစည်းရုံးဘူး။ ကောင်းတယ်ဆိုးတယ် မစည်းရုံးဘူး။ နားလည်အောင်ကြိုးစား ဘယ်ဟာမှားတယ်မှန်တယ်။ လက်ရှိက ဘာဖြစ်နေတယ်​ ဒါပဲပြောမယ်။ လိမ်ညာပြီးတော့မစည်းရုံးဘူး။ မင်းတို့အဲဒီစခန်းမှာဘယ်လိုဖြစ်နေတယ်။ ငါ့နောက်ကို​ စခန်းကစွန့်ပြီးမလိုက်ဘူးဆိုရင်လည်း ပြန်ရင်အချုပ်ကျမှာပဲ။ ဒီအချိန်မှာ တော်လှန်ရေးအင်အားက EAO​ တွေအင်အားပေါင်းလိုက်ရင် တစ်ရာနဲ့တစ်စလောက်ကွာသွားပြီ။ ဒါတောင်ကျနော်တို့ကရင်အမျိုးတွေ တနယ်လုံးပေါင်းပြီးလုပ်တာ မဟုတ်သေးဘူး။ ဟိုဘက်မှာဆိုလည်း ဗိုလ်ဒါဘောတို့ လုပ်နေတာကောင်းတယ် လေးစားဖို့ကောင်းတယ်။ တောင်ပိုင်းမှာဆိိုရင်လည်း လုပ်နေကြတာရှိတယ်။ ဒါကိုအင်အားလေး ဆယ်ယောက်လောက်နဲ့ပြော​စကားနားမထောင်ဘူးဆိုရင် သူတို့သဘောနဲ့သူတို့ပဲ။ ကျနော်ကတော့ မညှာဘူး၊ မစည်းရုံးဘူး၊​ မှန်တာပြောပေးမယ်။ လက်ခံမယ်ဆိုရင်တော့ ကြိုဆိုပေးပါမယ်။

မေး။ ။ ဒီတော်လှန်ရေးက စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို အဆုံးသတ်နိုင်ဖို့ရှိလား အောင်မြင်ဖို့ရှိလား။ ဗိုလ်ကြီးရဲ့အမြင်ကို ပြောပြပေးပါ။

ဖြေ။ ။ အဆုံးသတ်ကို မြန်မြန်အောင်မြင်ချင်ရင် စည်းလုံးပြီးတော့ အားသွန်ခွန်စိုက်လုပ်ဖို့လိုတယ်။ ယိုင်နဲ့နဲ့အိမ်တစ်လုံးလေးကို ကျနော်တို့က​ သုံးယောက်လောက်နဲ့ဝိုင်းတွန်းနေလို့ အဆင်မပြေဘူး။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းခေတ်က ရှိတယ်​ အင်္ဂလိပ်အခက် ဗမာ့အချက်ဆိုတာ။ အခု​ ​နစကလက်ထက်မှာ နစက အိမ်ကယိုင်နေပြီီ။ သူတို့မှာရှိတာဆိုလို့ ပြည်သူ့စစ်လေးတွေပဲရှိတယ်။ အဲ့ပြည်သူ့စစ်တွေရှေ့မှာလည်း ၅​နှစ်ပြည့်ရင် ထွက်ခွင့်ပေးမယ်ဆိုတဲ့ ရဲဘော်တွေရှိသေးတယ်။ ပြည်သူ့စစ်ကိုလည်း နှစ်နှစ်ပြည့်ရင်ထွက်ခွင့်ပေးမယ်။ ယုံနေလိုက်လို့ ကျနော်ပြောမယ်။ ကျနော်တို့​နှစ်ခြောက်ဆယ်ပြည့်တာတောင်မှ ခြောက်ဆယ့်နှစ်နှစ်ဆိုပြီး ထပ်တွက်တာ။ ငါးနှစ်သမားကို ဆယ်နှစ်မဖြစ်ဘူး။ နှစ်နှစ်သမားကို ခဏစောင့်ဦးလို့မပြောဘူးလို့ ခင်ဗျားယုံလား။ တော်လှန်ရေးကကြာလာရင် ထောက်ခံတဲ့ပြည်သူတွေ ပိုခက်ခဲလာတယ်။ မြန်မြန်ပြီးချင်တယ် သူတို့လည်းအခက်အခဲမရှိအောင် ကျနော်တို့​တစ်ဆက်တည်း တက်ညီလက်ညီနဲ့လုပ်မယ်ဆိုရင် ရည်မှန်းချက် မြန်မြန်ပြီးမြောက်မှာပါ။

မေး။ ။ ဗိုလ်ကြီးလည်းမြစ်ဝကျွန်းပေါ်သားပဲဆိုတော့ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်က စစ်မှုထမ်းဥပဒေနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ ဒီလိုကာလမျိုးမှာ ဘယ်လိုရပ်တည်သင့်ပြီလဲဆိုတာ ပြောပြပေးပါလား။

ဖြေ။ ။ ကျနော်တို့မြစ်ဝကျွန်းပေါ် သားအများစု စကစ​ထဲမှာရှိကြတယ်။ နှစ်ခုရှိတယ်​ ကျနော်တို့ကျန်တဲ့လူငယ်အများစုက သူတို့အတွက်လွတ်လမ်းလေးတွေ ရှိတယ်။ ကျနော်တို့မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှာကျတော့ လွတ်လမ်းမရှိ သွားစရာမရှိဘူး။ မြေပြင်ကကြည့်ရင်လည်း ဟိုဘက်တက်ရင်မြို့ပဲရှိတယ်။ နယ်စပ်ဘက်ပေါက်တဲ့ ကယား(ကရင်နီ)၊ ရှမ်း၊ ကရင်တို့ ရခိုင်တို့ ချင်းတို့ကြည့်မယ်ဆိုရင် လာခေါ်လည်း တစ်နေရာသွားလို့ရတယ်။ ဒီနေ့ဒီအချိန်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကျနော်တို့မြန်မြန်ပြီးအောင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရတော့မယ်။ ဒီတော့​လူငယ်တွေအနေနဲ့ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ မြန်မြန်ပူးပေါင်းပါ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ထဲဝင်ပါ။ မိမိတက်စွမ်းသ၍ လုပ်ငန်းတွေလည်းအများကြီးရှိပါတယ်။ စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားတာပါ။ ဟိုမှာဆွဲခန့်ဆိုတာမျိုးနဲ့ ဟိုဟာကိုင်​ ဒီဟာကိုင်မဟုတ်ဘူး။ ယုံကြည်ချက်၊ ခိုင်မာချက်နှင့်အလုပ်လုပ်မယ်ဆိုရင် အောင်မြင်ပါတယ်။

မေး။ ။ နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ဖြည့်စွက်ပြောချင်တာရှိသေးလား။

ဖြေ။ ။ ကျနော့်အနေနဲ့​ကတော့​ တော်လှန်ရေး မြန်မြန်ပြီးဆုံးချင်တယ်။ ပြီးဆုံးချင်တယ်ဆိုတာက ပြည်သူလူထုထိခိုက်မှု ပိုများလာတယ်။ မဆိုင်တဲ့ပစ်မှတ်တွေ စစ်ရေးပစ်မှတ်တွေပိုများလာတယ်။ ဒါတွေမရှိဖို့ဆိုရင် စိတ်ထင်ရာဆိုင်းရိုင်းနေတဲ့ စစ်ဘီလူးတွေကို ကျနော်တို့ပူးပေါင်းဆုံးမမှရမယ်။ ဒါကြောင့်​တော်လှန်ရေးထဲများများဝင်ကြပါ။ တော်လှန်ရေးနဲ့ များများလက်တွဲကြပါလို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။

ကေအိုင်စီ